Deze zaterdag (17 oktober 2026) vindt een algemene ledenvergadering plaats van het Amsterdamse politieke project De Vonk. De Vonk is opgericht als coalitie waar RSP Amsterdam ook deel van uitmaakt. Op de ledenvergadering van zaterdag zal onder andere een concept-gedragscode worden besproken. Over gedragscodes op links volgt binnenkort meer op deze website, maar deze concept-gedragscode maakt het wel erg bont: “conflicten van politieke aard” mogen niet openbaar worden, op straffe van een sanctie. Oscar Kronenbrug roept alle leden van De Vonk – en in het bijzonder die van RSP Amsterdam – op om zich te verzetten tegen zulke bureaucratisch-centralistische praktijken.
De concept-gedragscode is, samen met enkele andere stukken voor de ledenvergadering, op 3 oktober 2026 rondgestuurd. Leden hadden de mogelijkheid om amendementen in te dienen. Uit de tweede zending van woensdag 14 oktober 2026 blijkt dat op de concept-gedragscode geen amendementen zijn ingediend. De concept-gedragscode is, voor zover ik kan nagaan, (nog) niet openbaar gepubliceerd. Wij hebben als Communistisch Platform (CP) ervoor gekozen om dit concept wél te publiceren, juist omdat wij het van belang vinden dat politieke discussie in alle openbaarheid gevoerd kan worden. Iedereen snapt dat er meningsverschillen bestaan binnen een politieke organisatie, dat hoeven we ook niet verborgen te houden. Het angstvallig intern willen houden van politieke verschillen dient alleen het belang van de leiding.
En het angstvallig intern houden van politieke verschillen is precies wat de concept-gedragscode probeert te doen. Want in de concept-gedragscode staat in deel B bij punt 9 het volgende:
“Om de vereniging te beschermen dienen conflicten van politieke aard altijd intern te worden afgehandeld. Het publiekelijk hekelen, afvallen of zwartmaken van de vereniging of een medelid kan worden beschouwd als ondermijnend gedrag dat de vereniging ernstig schaadt en benadeelt.”
En over eventuele sancties vermeldt deel C:
“1. Als een lid de gedragscode overtreedt, worden leden aangemoedigd om dit met hem of haar te bespreken en indien nodig te melden. (…)
b. De punten 6 tot en met 9 in de gedragscode hebben betrekking op het vertegenwoordigen en respecteren van de politieke lijn van De Vonk. Overtredingen van deze punten moeten worden gemeld aan het bestuur en worden als volgt afgehandeld:
i. Het bestuur moet de overtreding eerst bespreken met het betrokken lid of fractielid om te zien of er intern een redelijke, transparante en democratische oplossing kan worden gevonden.
ii. Als een dergelijke oplossing niet kan worden gevonden, staat het het bestuur vrij een sanctie op te leggen. Het gesanctioneerde lid kan hiertegen in beroep gaan bij de ledenvergadering.”
Oftewel: als ik lid zou zijn van De Vonk en een Instagramcomment zie van een ander lid met kritiek op de partijlijn (en dus ‘publiekelijk de vereniging afvalt’), moet ik dat lid aanspreken en direct melding doen bij het bestuur. Als na een foei-gesprek van dat lid met het bestuur blijkt dat ‘intern een redelijke, transparante en democratische oplossing’ niet gevonden kan worden, kunnen sancties volgen.
Dergelijke repressie van politieke discussie is (helaas) niet nieuw, maar staat in een lange traditie op links. De Vonk heeft het mogelijk overgenomen van de Belgische PVDA-PTB. Het vierjarenplan van De Vonk dat zaterdag ook besproken wordt, verwijst op verschillende plekken naar de Belgische partij en laat zich duidelijk door haar inspireren. Maar ook de PVDA-PTB staat niet alleen: na de Russische Revolutie in 1917 en het uitbreken van een burgeroorlog gingen de bolsjewieken over op een militaristisch partijmodel. Dit militaristische partijmodel werd vervolgens via de Komintern opgelegd aan communistische partijen wereldwijd. Belangrijk kenmerk van dit militaristische model is dat kritiek te allen tijde intern gehouden moet worden. In de praktijk zorgt dit ervoor dat de leiding van dergelijke partijen niet meer op een effectieve manier door de leden gecontroleerd kan worden, en dat meningsverschillen veel vaker leiden tot splitsingen. Met als gevolg de situatie van hedendaags links: een ontelbare hoeveelheid linkse sektes, waarvan de overgrote meerderheid op dezelfde bureaucratische wijze geleid wordt. Zie voor een overzicht van de geschiedenis en de tekortkomingen van het bureaucratisch centralistische model het artikel ‘Voorbij het ‘leninisme’’ van Donald Parkinson met inleiding van Andries Stroper.
Ook de geschiedenis van de RSP en CP zijn nauw verweven met de negatieve gevolgen van het bureaucratisch centralisme. CP is begonnen als heimelijke factie in de SP (openlijke facties waren verboden), en juist het openbaren van ‘interne’ discussie was een belangrijke aanleiding voor de heksenjacht vanuit de SP-leiding op CP’ers. ROOD, toen nog de jongerenorganisatie van de SP, werd verweten dat ze haar moederpartij niet publiekelijk mocht ‘afvallen’ door kritiek te uiten op het standpunt van Lilian Marijnissen dat de SP openstond voor een coalitie met de VVD. CP’ers werden geroyeerd, ROOD werd eruitgezet, en na een grote golf van royementen en uitschrijvingen bij de SP ontstond de voorloper van de RSP, de Socialisten. Het idee overheerste dat wij het voortaan anders zouden doen.
RSP Amsterdam lijkt deze geschiedenis te zijn vergeten. Althans, deze geschiedenis heeft in ieder geval niet geleid tot een amendement op de concept-gedragscode, ook niet vanuit RSP-leden. En dat terwijl RSP Amsterdam zich op het afgelopen RSP-congres achter onze motie schaarde die opriep tot een gecoördineerde interventie vanuit de Amsterdamse RSP-afdeling in De Vonk.1 Die interventie is ook nodig, want er valt genoeg aan te merken op De Vonk, zoals ook eerder beschreven in een artikel van Rogier Specht. Een belangrijk interventiemiddel is het leveren van openbare kritiek, oftewel het ‘afvallen’ van de partij. Daarom maakt deze concept-gedragscode gecoördineerde interventie vanuit de RSP de facto onmogelijk – dit artikel zou bijvoorbeeld ongetwijfeld grond zijn voor een melding aan het bestuur van De Vonk als het geschreven was door een lid. Als deze concept-gedragscode al geen aanleiding is voor een gecoördineerde interventie vanuit de afdeling, wat dan wel?
Met deze concept-gedragscode lijkt De Vonk te slaapwandelen richting bureaucratisch centralisme. Ik hoop dat de leden van De Vonk – in het bijzonder de RSP’ers – nog wakker geschud kunnen worden. Stem zaterdag tegen!
- Zie ook het congresverslag in Paraat. ↩︎