Deel 4 – De overgang naar het socialisme

Het verkrijgen van de arbeidersmacht is pas de eerste stap in de richting van het communisme, ook wel het socialisme genoemd. Tussen het hoogste doel en het aan de macht komen zit de lagere fase van het socialisme. De lagere fase van het socialisme is geen productiemodus op zichzelf. Het is de overgang van kapitalisme naar volledig socialisme. Het is socialisme zoals het ontstaat uit het kapitalisme. Het begint daarom als kapitalisme in een arbeidersstaat. Deze lagere fase draagt dus nog de morele, economische en intellectuele stempel van het kapitalisme.

De deling van de arbeid kan niet direct worden afgeschaft. Het blijft zich voor een periode voordoen in tegenstellingen tussen hand- en hoofdarbeid, stad en platteland, mannen en vrouwen en in sociale, regionale en nationale verschillen.

Klassen en sociale lagen bestaan in de lagere fase van het socialisme vanwege verschillende posities die worden ingenomen in de productiemodus, de rollen in de samenleving en de wijze waarop het inkomen wordt verkregen.

Klasse en sociale tegenstellingen noodzaken het voortbestaan van de klassenstrijd. Deze strijd heeft echter een fundamenteel ander karakter na de omverwerping van de kapitalistische staat en in de overgang naar het socialisme.

Deze klassenstrijd kan uiteindelijk zich in een van twee manieren ontwikkelen, afhankelijk van de krachtenbalans op wereldschaal. Het kan terugvallen of vooruit gaan naar socialisme.

Hoewel tijdens de overgangsperiode de objectieve basis wordt gecreëerd voor het oplossen van de sociale tegenstellingen, kunnen deze alleen politiek worden opgelost door de ontwikkeling van een massale, actieve democratie. Dit is van essentieel belang aangezien het communisme geen spontane ontwikkeling is. Opzichzelfstaande sociale lagen zullen alleen verdwijnen onder volledig ontwikkeld communisme.

4.1 – De socialistische staat

In haar eerste stadia is het communisme nog niet volledig ontwikkeld genoeg om zich te ontdoen van de tradities en andere overblijfselen van het kapitalisme. De klassenstrijd en privaateigendom gaan door en daarmee de noodzaak voor een staat.

De socialistische staat, de heerschappij van de arbeidersklasse oftewel de “dictatuur van het proletariaat”, is in de eerste plaats nodig om kapitalistisch verzet te breken. Hoewel dit draconische maatregelen kan omvatten, moet het worden benadrukt dat de heerschappij van een grote meerderheid moet betekenen dat binnen de socialistische staat democratie volledig tot haar recht komt. De socialistische staat schaft grote delen van het oude apparaat, ingericht zodat een kleine minderheid kon heersen over de grote meerderheid, af. Waar mogelijk wordt direct begonnen met het opheffen van bureaucratische lagen en wordt de gewapende tak ontmanteld. De socialistische staat is daarmee een semi-staat, een staat in staat van ontbinding.

De onderdrukkende rol van de staat is niet enkel verbonden met het overwinnen van de kapitalistische klasse. Er is ook de kwestie van de verdeling van de arbeid. Zolang werk niet de uitdrukking is van primaire behoeften in het leven van iedereen, zijn wetten, rechtszalen en andere manieren van staatsdwang nog steeds nodig. Deze middelen zijn echter voor het eerst in de geschiedenis ondergeschikt aan de belangen van het collectief.

De heerschappij van de arbeidersklasse over de hele wereld geeft de mogelijkheid voor de staat om in haar geheel te verdwijnen als apparaat om de maatschappelijke orde te bestieren, wanneer de klassen verdwijnen als gevolg van de socialisatie van de productieve krachten op een globale basis. Alleen het dagelijkse bestuur van het collectief zal dan nog nodig zijn.

4.2 – Socialisme en democratie

Socialisme en democratie zijn twee zijden van dezelfde medaille, onafscheidelijk. De heerschappij van de meerderheid wordt in de eerste plaats gevestigd door de werkelijke massale en democratische inspanningen om de kapitalistische staat af te breken en te vervangen door een extreme democratie waarin de arbeidersklasse heerst.

In de eerste plaats blijven bepaalde zaken van de overheidsadministratie onder beheer door specialisten. Ons doel is niet de heerschappij door deze specialisten in naam van de meerderheid, bureaucratie is een vervreemde vorm van organisatie. Ons doel is heerschappij door de meerderheid zelf. De uitbreiding van democratie ten koste van bureaucratie is daarmee een belangrijk strijdtoneel in de klassenstrijd van het socialisme.

Socialisme moet progressief de gehele bevolking betrekken bij administratieve zaken en beheer. Democratie in de vorm van stemmen eens per zoveel jaar is veel te beperkt en nauwelijks democratisch te noemen. Het is een proces van het continu vormen van ideeën en het nemen en uitvoeren van besluiten. Daarom de noodzaak aan democratische vormen in elk aspect van het publieke leven: de overheid en politiek, arbeid en economie, internationale betrekkingen.

Zonder open discussie als norm en het toestaan van platformen en oppositie die andere ideeën verdedigen, bestaat democratie enkel formeel, maar is in werkelijkheid dood.

4.3 – Communisme

Socialisme in de 21e eeuw zal een relatief hoog niveau in techniek, productie en cultuur hebben als beginpunt. Als eenmaal het harde werk van het winnen van de arbeidersmacht achter de rug is, zullen we kunnen ontwikkelen naar volledig ontwikkeld communisme. De snelheid van die ontwikkeling is afhankelijk van de volledigheid van de wereldrevolutie.

Via het absorberen van de functies van de staat door de gehele samenleving, vervalt de noodzaak van de staat als geheel. Democratie, als regeringsvorm, heft zichzelf op en maakt de weg vrij naar algehele vrijheid.  De hogere fase van het socialisme is een vrije associatie van producenten. Iedereen zal bijdragen op basis van vermogen en nemen op basis van behoefte. De echte menselijke geschiedenis zal dan pas beginnen als de maatschappij het rijk van noodzaak achter zich laat. In het rijk van de vrijheid kunnen mensen zichzelf tot hun volledige potentieel ontwikkelen, tot volledige sociale individuen, die voor het eerst hun menselijke natuur kunnen ontplooien.

Dit is wat we willen bereiken en waarvoor we alle obstakels zullen overwinnen.

Arbeiders aller landen, verenigt U!