Fascism Inc: economische wortels van fascisme

Wat met de electorale successen van extreemrechtse partijen? Na een eerste golf uit de jaren negentig, geeft de kapitalistische crisis in Europa aanleiding tot de opkomst van nog brutalere varianten zoals het Hongaars Jobbik en de Griekse Gouden Dagenraad. Hoe is dat mogelijk? En staat het fascisme nu voor de deur? Het inspireerde enkele documentairemakers om een antwoord te formuleren en de economische wortels van het fascisme bloot te leggen: Fascism Inc.

Info War Productions is een Grieks collectief dat reeds Debtocracy en Catastroika maakte, twee documentaires die weergeven hoe Griekenland in de greep is terecht gekomen van internationale speculanten en het Europese grootkapitaal. Het collectief is opgezet door crowdfunding: zonder de financiële bijdrages van sociaal-culturele en vakbondsorganisaties, was het de documentairemakers vast niet gelukt. Deze achtergrond verklaart ten dele waarom Info War Productions thema’s belicht die de Griekse arbeidersklasse bezig houdt.

En? Staat in Griekenland het fascisme voor de deur? Griekenland bevindt zich ondertussen al enkele jaren in de diepste crisis uit haar bestaan. De recente verkiezingsoverwinningen van de extreemrechtse partij Gouden Dagenraad wekken bij veel Grieken de vrees dat het wel eens binnenkort zover zou kunnen zijn. Fascism Inc. geeft de grote bedrijfsleiders de sleutel in handen: zonder hun steun kan het fascisme niet aan de macht komen.

Doorheen de documentaire worden de verbanden tussen de zakelijke belangen van de bedrijfsleiders en de politieke ontwikkeling van het fascisme aangetoond in Hitlerduitsland, het Italië van Mussolini en de Griekse dictatuur die op de bezetting tijdens de Tweede Wereldoorlog volgde. “Hoe kan iemand nou de waarheid over het fascisme vertellen, als men niet bereid is over het kapitalisme te praten dat het voortbrengt?” Het is de cruciale boodschap die zich als een rode draad doorheen de documentaire laat weven.

Heel wat mythes over fascisme bemoeilijken een begrip ervan doordat ze de opkomst van fascisme verklaart aan de hand van een leiderscultus, de gewelddadige machtsovername, de apathie van het volk, etc. Fascism Inc. toont hoe het kapitalisme van fascisme gebruik maakt om zijn voortbestaan te verzekeren. Hoewel fascisme lang niet altijd wordt geduld, houden delen van de kapitalistische klasse het fascisme graag achter de hand. Voor het geval…

Fascism Inc. is een sterke, inhoudelijke documentaire waarin de filmmakers de andere kant van het fascisme te belichten. De documentaire heeft maar een beperkte boodschap, de economische banden tussen kapitalisme en het grootkapitaal aantonen, en voelt daardoor aan als een trage film. Maar die traagheid wordt gecompenseerd. Fascism Inc. is ook een visueel knappe documentaire met prachtige beelden en kunstzinnige overgangen tussen de verschillende scènes en shots.

Een boodschap die aan bod komt, maar niet verder is ontwikkeld, is die van de antifascistische tegenstand en hoe zij is mislukt. Volstaat het te roepen dat het kapitalisme moet verdwijnen om het fascisme tegen te houden? “Achter elk fascisme, schuilt een gefaalde revolutie”. Met deze woorden van Walter Benjamin raken de documentairemakers de kern van het probleem aan, maar het blijft daar spijtig genoeg bij. Niettemin geeft de documentaire stof tot nadenken en impliceren de historische voorbeelden die ze toont dat een belangrijke rol voor de socialistische arbeidersbeweging is weggelegd.

Bronnen

Over Fascism Inc. http://infowarproductions.com/about/

De documentaire: http://infowarproductions.com/fascism_inc/